1. พาเลทไม้ (Wood Pallet)
ประเภทของไม้ที่ทำพาเลท
พาเลทที่ทำจากไม้หรือไม้รองรับสินค้าสามารถแบ่งตามประเภทของไม้ที่นำมาใช้งานได้ 2 ประเภท ดังนี้
• ไม้เนื้ออ่อน (Softwoods) มีลักษณะโครงสร้างที่ไม่มีรูพรุนที่ผิวไม้ (non-porouswood) ง่ายต่อการไสตบแต่งให้ได้รูปแบบตามต้องการ และมีน้ำหนักเบา ไม้พวกนี้ส่วนมากชื้นอยู่ในที่สูงมีอากาศเย็น ไม้เนื้ออ่อนที่มักนำมาทำพาเลท ได้แก่ ไม้สน ไม้ฉำฉา หรือไม้จามจุรี
• ไม้เนื้อแข็ง (Hardwoods) มีลักษณะโครงสร้างที่มีรูพรุนที่ผิวไม้ (Porous wood) เนื้อไม้จะหยาบไม่เรียบ มีลักษณะเป็นเสี้ยนและมีน้ำหนักมากคนส่วนใหญ่จะเรียกว่า “ไม้เบญจพรรณ” หรือไม้ที่ได้มาจากป่าเศรษฐกิจ เช่น ไม้แดง ไม้ยางพารา ไม้มะม่วง ไม้สะเดา เป็นต้น
เนื่องจากไม้เป็นวัสดุที่หาได้ง่าย ราคาค่อนข้างถูกและเป็นวัสดุที่นำมาเป็นพาเลทมากที่สุด จึงได้มีการกำหนดขนาดมาตรฐานของไม้รองรับสินค้าและบรรจุภัณฑ์ที่ทำจากไม้เพื่อส่งออกตาม มอก.588-2528 ไว้เป็นบรรทัดฐานเพื่อให้ลดความแตกต่างและใช้งานได้กับทุกประเทศ ควรให้ไม้รองรับสินค้ามีขนาดพอเหมาะที่จะบรรจุ เข้าในตู้รองรับสินค้า ซึ่งกำหนดโดย ISO (International Standards Organization) โดยการใช้งานพาเลท ซึ่งต้องใช้เครื่องมือที่มีลักษณะคล้ายซ่อม (Fork) หรือ "งา" ซึ่งออกแบบมาให้เสียบเข้ากับตัวพาเลทได้
ภาพแสดงทางเข้าของพาเลทไม้ที่ใช้งานกับรถยก
ขนาดมาตรฐานของพาเลทไม้รองรับสินค้า
• ขนาด 800 x 1,200 x 150 มิลลิเมตร หรือ ยูโรพาเลท (Euro Pallet) หรือ "E Pallet" มีใช้กันมากในกลุ่มประเทศยุโรป ขนาดและโครงสร้างทางมิติถูกกำหนดโดยมาตรฐาน DIN
• ขนาด 1,100 x 1,100 x 150 มิลลิเมตร หรือ Japan Pallet ประเทศญี่ปุ่นเป็นผู้กำหนดขนาดนี้ขึ้นมาใช้เป็นประเทศแรก และได้แพร่หลายใน ประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เกาหลี จีน เวียดนาม เป็นต้น ไม้รองรับสินค้าขนาดนี้เป็นที่ นิยมใช้มากที่สุดสำหรับการขนส่งสินค้าที่มีภาชนะบรรจุเป็นถัง 200 ลิตร
• ขนาด 1,000 x 1,200 x 150 มิลลิเมตร หรือ Standard Pallet เป็นขนาดมาตรฐานที่ใช้กันมากที่สุดในประเทศไทยและทั่วโลก
ข้อกำหนดพาเลทไม้ มอก.588-2528
ข้อกำหนดไม้รองรับสินค้า (Standard For Wooden Flat Pallets)
มอก.588-2528 ของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมกระทรวงอุตสาหกรรม ตามประกาศในราชกิจจานุเบกษาฉบับพิเศษ เล่ม 102 ตอนที่ 190 วันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2528 ดังมีรายละเอียดต่อไปนี้
ขอบข่าย
มาตรฐานนี้กำหนดแบบและสัญลักษณ์ ขนาดระบุ และมิติ คุณลักษณะที่ต้องการ เครื่องหมายและฉลาก ไม้รองรับสินค้าที่ทำจากไม้เพื่อการใช้งานใน อุตสาหกรรมสินค้าอุปโภคบริโภค
บทนิยาม
ไม้รองรับสินค้า หมายถึง อุปกรณ์ที่ใช้สำหรับรองรับสินค้าเพื่อรวบรวม เก็บ ขนถ่าย ขนย้าย วัสดุและผลิตภัณฑ์ต่างๆ ที่ส่วนต่างๆ ดังนี้
1. แผ่นไม้คร่าว
2. หมอนไม้
3. ช่องสำหรับเครื่องยก
4. รอยบาก
5. แผ่นไม้ปิดทับ
ภาพแสดงส่วนต่างๆ ของพาเลทไม้รองรับสินค้า
ลักษณะพาเลทไม้เข้า 2 ทิศทาง
ลักษณะพาเลทไม้เข้า 4 ทิศทาง
ชนิดของพาเลทไม้รองรับสินค้า (Wood Pallet Type)
เนื่องจากพาเลทไม้ได้มีการออกแบบให้มีความเหมาะสมกับการใช้งานซึ่งต้องอาศัยเครื่องมือในการเคลื่อนย้ายประเภทต่างๆ ดังนั้นจึงต้องออกแบบพาเลทไม้ให้เหมาะสมกับการใช้งาน
1) 2-WAY SINGLE-FACED PALLET
- มีแผ่นไม้ปิดทับเฉพาะด้านบนด้านเดียว
- มีทิศทางใช้งานด้วยอุปกรณ์ยกย้าย 2 ด้านคือด้านตรงข้าม
2) 2-WAY DOUBLE-FACED PALLET
- มีแผ่นไม้ปิดทับด้านบนและด้านล่างแต่ใช้งานด้านเดียว
- มีทิศทางใช้งานด้วยอุปกรณ์ยกย้าย 2 ด้านคือด้านตรงข้าม
3) 2-WAY REVERSIBLE FLUSH PALLET
- มีแผ่นไม้ปิดทับด้านบนและด้านล่างแต่ใช้งานได้สองด้าน
- มีทิศทางใช้งานด้วยอุปกรณ์ยกย้าย 2 ด้านคือด้านตรงข้าม
4) 4-WAY SINGLE-FACED PALLET
- มีแผ่นไม้ปิดทับเฉพาะด้านบนด้านเดียว
- มีทิศทางใช้งานด้วยอุปกรณ์ยกย้าย 4 ด้าน
5) 4-WAY DOUBLE-FACED PALLET
- มีแผ่นไม้ปิดทับด้านบนและด้านล่างแต่ใช้งานได้ด้านเดียว
- มีทิศทางใช้งานด้วยอุปกรณ์ยกย้าย 4 ด้าน
6) 4-WAY REVERSIBLE FLUSH PALLET
- มีแผ่นไม้ปิดทับด้านบนและด้านล่างแต่ใช้งานสองด้าน
- มีทิศทางใช้งานด้วยอุปกรณ์ยกย้าย 4 ด้าน
7) 2-WAY SINGLE-WING PALLET
- มีปีกเฉพาะแผ่นไม้ปิดด้านบน
- มีทิศทางใช้งานอุปกรณ์ยกย้าย 2 ด้านคือด้านตรงข้าม
8) 2-WAY DOUBLE-WING PALLET
- มีแผ่นไม้ปิดทับด้านบนและด้านล่างแต่ใช้งานด้านเดียว
- มีทิศทางใช้งานด้วยอุปกรณ์ยกย้าย 2 ด้านคือด้านตรงข้าม
9) 2-WAY REVERSIBLE WING PALLET
- มีแผ่นไม้ปิดทับด้านบนและด้านล่างแต่ใช้งานสองด้าน
- มีทิศทางใช้งานด้วยอุปกรณ์ยกย้าย 2 ด้านคือด้านตรงข้าม
ขนาดระบุและมิติของไม้รองรับสินค้า
นอกจากขนาดของความยาวและกว้างจะมีความสำคัญต่อไม้รองรับสินค้าแล้วช่องสำหรับให้เครื่องยกสอดแขนเข้าไปก็มีความสำคัญอย่างยิ่ง ถ้าช่องเล็กไปแขนเครื่องยกจะสอดเข้าไม่ได้ แต่ถ้าหากใหญ่ไปแล้วจะยากต่อการยกลอยขึ้นจากพื้น ทำให้พื้นที่เก็บในคลังสินค้าลดลงอีกด้วย โดยพาเลทต้องออกแบบช่องสำหรับเครื่องยก ช่องเปิดรอยบากและปึก สำหรับไม้รองรับสินค้าขนาด 1,000 x 1.200 มิลลิเมตร ประกอบด้วย
- ช่องสำหรับเครื่องยกต้องสูงไม่น้อยกว่า 100 +/- 3 มิลลิเมตร
- ช่องเปิด ต้องกว้างไม่น้อยกว่า 180 มิลลิเมตร
- รอยบาก ต้องทำมุม 45 องศา และไม้ที่มีส่วนรอยบาก ต้องหนาไม่น้อยกว่า 10 มิลลิเมตร
- ปีกต้องยาวไม่เกิน 50 มิลลิเมตร
มาตรฐานของไม้ซึ่งใช้ในการทำพาเลท
พาเลทไม้รองรับสินค้าต้องมีพื้นผิวใช้งานเรียบ ประกอบขึ้นด้วยความเรียบร้อยแข็งแรงตามแบบที่กำหนด ไม้ที่นำมาใช้ต้องมีความยาวตามเสี้ยน ปราศจากตำหนิต่างๆ ได้แก่ การโก่ง การบิดงอ การบิดเบี้ยว เป็นต้น การทดสอบสามารถทำโดยการตรวจพินิจ โดยต้องมีมาตรฐานเบื้องต้น ดังนี้
1. ความชื้น ต้องไม่เกินร้อยละ 30 โดยน้ำหนัก
2. การรับน้ำหนัก ต้องรับน้ำหนักได้ตามที่กำหนดไว้ คือ 1,500 กิโลกรัม บนชั้นวางสินค้า Drive-in Racking
3. การรับน้ำหนักได้อย่างปลอดภัย เพื่อให้ไม้รองรับสินค้าสามารถ รับน้ำหนักสินค้าได้อย่างปลอดภัย ควรพิจารณาส่วนประกอบต่างๆ ของไม้รองรับสินค้า ดังนี
• แผ่นไม้ปิดทับด้านบนซึ่งเป็นส่วนที่วางสินค้า ควรพิจารณาตามรูปแบบและชนิดของสินค้าให้มีความสัมพันธ์กับความกว้างและระยะห่างของแผ่นไม้ ข้อควรพิจารณาในการเลือกใช้แผ่นไม้ ได้แก่ ความหนา คุณภาพ และชนิดของแผ่นไม้ ซึ่งจะให้ความแข็งแกร่งที่แตกต่างกัน
• แผ่นไม้ปิดด้านล่างต้องใช้ไม้มีความแข็งแรง เนื่องจากมีจำนวนน้อยกว่าแผ่นไม้ปิดทับด้านบน ปกติจะใช้ไม้ที่มีความหนา 28 mm.
• แผ่นไม้คร่าวต้องมีคุณสมบัติในการยึดตะปูได้ดี เนื่องจากจะต้องวางแผ่นไม้ปิดทับบนไม้คร่าวนี้แล้วยึดด้วยตะปู
• ความแข็งแรงของแผ่นไม้มีความสัมพันธ์กับพื้นที่หน้าตัด การเพิ่มความหนาของไม้จะรับน้ำหนักได้ดีกว่าเพิ่มความกว้างของไม้
• ไม้หมอนควรมีความหนาแน่นสูงและยึดตะปูได้ดี
• วัสดุที่ใช้ยึดส่วนมากใช้ตะปูที่ติดวงแหวน เกลียวบิด และเกลียวเส้น จะมีความแข็งแรงเพียงพอและควรให้ปลายตะปูลึกลงไปในแผ่นไม้ชิ้นล่างไม่น้อยกว่า 30 mm. อาจใช้ตะปูผิวเรียบตอกระหว่างแผ่นไม้ปิดทับและไม้คร่าวให้โผล่ออกไป 5 mm. แล้วหักทับ
4. ความต้านแรงกระทำต่างๆ ต้องมีความด้านแรงกระทำต่างๆ ที่น้ำหนัก 1,500 กิโลกรัม ตามที่กำหนดไว้ ดังนี้
อัตราการโก่งตัวร้อยละไม่เกิน
อัตราโก่งตัวตกค้าง (residual deflection)
อัตราการเปลี่ยนแปลงของความยาวเส้นทแยงมุมร้อยละไม่เกิน
5. เครื่องหมายและฉลาก ไม้รองรับสินค้าทุกชิ้นอย่างน้อยต้องมีเลข อักษร หรือเครื่องหมายแจ้งรายละเอียดต่อไปนี้ให้เห็นได้ง่าย ชัดเจน และลบเลือนได้ยาก
- เดือนและปีที่ผลิต
- ชื่อผู้ผลิตหรือโรงงานที่ผลิต หรือเครื่องหมายการค้า
ในกรณีที่ใช้ภาษาต่างประเทศ ต้องมีความหมายตรงกับภาษาไทยที่กำหนดไว้ข้างต้น
การอัดน้ำยาป้องกันปลวก มอด และแมลงทำลายเนื้อไม้
ในกรณีที่ใช้วัตถุดิบจากยางพารา หรือไม้เนื้ออ่อน จำเป็นต้องผ่านกรรมวิธีอัดน้ำยาไม้ด้วยระบบสุญญากาศ ร่วมกับแรงดัน (Vacuum/pressure impregnation) ตามขั้นตอน ดังต่อไปนี้
• นำไม้มาเรียงในคอกกั้น (Timber Carrying Bogies) แล้วบรรจุไม้เข้าถังอัดและล็อคฝาถังให้แน่น
• สูบอากาศออก เพื่อทำสุญญากาศระยะแรก (Initial Vacuum Period) ด้วย
• ปล่อยน้ำยาเข้าถังให้เต็ม (Flooding Cylinder Period)
• อัดน้ำยาเข้าถังด้วย Pressure Pump ภายใต้แรงดัน 200 ปอนด์ / ตารางนิ้ว (Pressure Period 200 psi)
• ปล่อยน้ำยาออกสู่ถังเก็บน้ำยา (Emptying Cylinder)
• การทำสุญญากาศครั้งสุดท้าย (Final Vacuum Period)
• เปิดฝาถังเพื่อนำไม้ไปใช้งานต่อไป
หมายเหตุ : น้ำยาเคมีที่ใช้เป็นชนิดละลายน้ำ Copper-Chrome Arsenate (CCA)
มาตรฐานการประกอบไม้รองรับสินค้า
1. ตะปูที่ใช้ควรมีความยาว 3.5 เท่า ของความหนาแผ่นไม้ปิดทับ ด้านพื้นผิวใช้งานและมีความยาวไม่น้อยกว่า 65 มิลลิเมตร โดยทั่วไปตำแหน่งที่ ตอกตะปูเป็นไปตามรูป
ภาพแสดงตำแหน่งที่ตอกตะปูในการประกอบพาเลทไม้รองรับสินค้า
สำหรับพาเลทไม้รองรับสินค้าแบบ 2 ทาง
สำหรับพาเลทไม้รองรับสินค้าแบบ 4 ทาง
2. การตอกตะปูไม่ต้องประกบกันแนบสนิท ต้องตอกหัวตะปูให้จมลง ไปในเนื้อไม้โดยเฉพาะด้านพื้นผิวใช้งานประมาณ 1 มิลลิเมตร ระยะห่างระหว่างตะปู กับขอนแผ่นไม้ปิดทับด้านพื้นผิวใช้งานประมาณ 5 เท่า ของเส้นผ่านศูนย์กลางตะปู และ ระยะระหว่างตะปูแต่ละตัวประมาณ 10 เท่า ของเส้นผ่านศูนย์กลางตะปูที่ใช้ในการทำ ไม้รองรับสินค้าแบบ 4 ทาง การประกอบแผ่นไม้ปิดทับด้านพื้นผิวใช้งานกับแผ่นไม้คร่าว เข้าด้วยกันให้พับส่วนของตะปูที่โผล่พ้นผิวจากทางด้านล่างของแผ่นไม้ปิดทับด้านพื้นผิวใช้งาน
เนื่องจากไม้ที่ใช้ในการทำพาเลทในปัจจุบันค่อนข้างหายากและราคาแพง รวมทั้งแนวคิดเกี่ยวกับการอนุรักษ์ธรรมชาติในหลายประเทศ มีข้อกีดกันเกี่ยวกับ พาเลทไม้ อันเป็นผลจากมาตรฐานป้องกันแมลงและของแปลกปลอม ทำให้ปัจจุบัน กระแสการตอบรับการใช้แท่นรองรับสินค้าซึ่งทำจากวัสดุอื่นๆ ซึ่งไม่ใช่ไม้กำลังได้รับ ความนิยม จำเป็นที่จะต้องเข้าใจถึงประเภทต่างๆ ของวัสดุที่ใช้ในการทำแท่นรองรับสินค้า
