พาเลท (Pallet): คู่มือการเลือกใช้งานเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพโลจิสติกส์อย่างมืออาชีพมาตรฐานสากล

คู่มือเลือกใช้พาเลท (Pallet) ฉบับย่อ: ชนิด ประเภท ขนาด

แท่นรองรับสินค้า หรือ พาเลท (Pallet) จัดเป็นอุปกรณ์ที่มีความสำคัญต่อกระบวนงานโลจิสติกส์ด้านการเคลื่อนย้าย จัดเก็บ และลำเลียงขนส่งสินค้า การเลือกใช้พาเลทให้เหมาะสมต่อการใช้งาน จึงจำเป็นต้องพิจารณาในประเด็นต่างๆ เช่น ชนิดของวัสดุและขนาดของพาเลท ความสามารถในการรองรับน้ำหนักสินค้าขนาดบรรจุภัณฑ์ที่จัดวาง ลักษณะของการจัดเก็บและขนส่งสินค้า ฯลฯ เพื่อให้การลำเลียงและขนส่งสินค้าเป็นไปอย่างรวดเร็ว รักษาคุณภาพ และป้องกันการเสียหายของสินค้า ซึ่งส่งผลต่อการลดต้นทุนการผลิตและต้นทุนโลจิสติกส์ได้ นอกจากนี้ข้อกำหนดหรือกฎระเบียบด้านมาตรฐานพาเลทของแต่ละประเทศ ก็เป็นประเด็นที่ต้องนำมาพิจารณาในการเลือกใช้พาเลทให้ถูกต้องโดยไม่เป็นอุปสรรคต่อการขนส่งและ ส่งออกสินค้า

ด้วยเหตุนี้เราได้รวบรวมข้อมูลเนื้อหาที่สำคัญเกี่ยวกับมาตรฐานพาเลท เพื่อเป็นคู่มือแนะนำมาตรฐานด้านโลจิสติกส์ฉบับย่อ : แท่นรองรับรับสินค้า หรือ พาเลท ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถใช้เป็นข้อมูลในการตัดสินใจเลือกใช้อุปกรณ์ประเภทแท่นรองรับสินค้าหรือพาเลทได้อย่างเหมาะสมกับงาน ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการลำเลียงขนส่งสินค้า และใช้เป็นมาตรฐานอ้างอิงในการดำเนินกิจกรรมด้านการลำเลียงและขนส่งสินค้าทั้งภายในและภายนอกประเทศ โดยเนื้อหาของคู่มือฉบับนี้ประกอบด้วย ข้อมูลมาตรฐานขนาดพาเลทของประเทศไทยและสากล วัสดุที่ใช้ในการผลิต ประเภทและชนิดของพาเลท มาตรฐานการดูแลรักษา รวมทั้งได้เพิ่มเติมเรื่องกระสอบพลาสติกสานที่มีความน่าสนใจเข้ามาด้วย

หวังว่าคู่มือฉบับนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ประกอบการในการตัดสินใจเลือกใช้อุปกรณ์โลจิสติกส์ประเภทแท่นรองรับสินค้าได้อย่างเหมาะสมช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการลำเลียงขนส่งสินค้าและพัฒนาขีดความสามารถด้านโลจิสติกส์ต่อไป

ทำความรู้จักกับพาเลท (Pallet) และความสำคัญต่อต้นทุนโลจิสติกส์

พาเลทหรือแท่นรองรับสินค้าเป็นอุปกรณ์ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมต่างๆ แทบทุกประเทศ โดย พาเลท ในแต่ละประเทศก็มีความแตกต่างกันทั้งขนาด ชนิด และวัสดุที่นำมาใช้ทำพาเลท ขึ้นอยู่กับลักษณะงานว่าจะเหมาะสมกับพาเลทประเภทใด แต่โดยทั่วไปแล้วพาเลท นั้นๆ จะต้องสามารถรับน้ำหนักของสินค้าได้อย่างน้อย 1 ต้น

ซึ่งในการขนส่งสินค้าบนพาเลทขนาดต่างๆกัน ก่อให้เกิดการวางสินค้าในตู้ Container ที่ต่างกันออกไป โดยตู้ Container ขนาด 20 ฟุต จะมีความกว้าง 235 ซม. ความยาวตู้ 586 ซม. และความสูงอยู่ที่ 231 ชม. ดังรูป

การเลือกใช้พาเลทกับตู้คอนเทนเนอร์ขนาดต่างๆ

ในประเทศที่ใช้พาเลทที่มีความกว้างและยาวเท่ากัน เช่น ญี่ปุ่น และ ออสเตรเลีย สามารถใช้วิธีวางสินค้าแบบ Column ได้เลย ซึ่งพาเลทดังกล่า นอกจากจะจัดวางขึ้นตู้ Container ได้ง่ายแล้ว การใช้งานปกติยังทำได้ง่ายอีกด้วย เนื่องจากระยะความกว้างและความยาวที่เท่ากัน ทำให้รถยกสามารถเข้าได้ทั้ง 4 ด้าน

ในขณะที่พาเลทที่มีความกว้างและยาวไม่เท่ากัน เช่น ในยุโรปและอเมริกานั้น การเรียงสินค้าจะต้องทำแบบ Interlock เนื่องจากความกว้างของตู้ Container ไม่พอสำหรับการเรียงแบบ Column แต่ข้อดีของการเรียงแบบ Interlock นั้นจะทำให้การขนส่งมีความปลอดภัยมากขึ้น เนื่องจากตัวสินค้าจะไขว้กัน ทำให้การโค่นล้มของสินค้าเป็นไปได้ยาก

ประเภทของพาเลท: ความแตกต่างระหว่าง Stringer Pallet และ Block Pallet

1. ชนิดของพาเลท (Type of Pallet)

สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ชนิด คือ

1.1 พาเลทใช้งานหน้าเดียว (Stringer Pallet)

Stringer Pallet พาเลทใช้งานหน้าเดียวรูปร่างคล้ายตัว E

มี 2 แบบ คือ
1. แบบใต้ท้องโล่ง รูปร่างคล้ายตัว E คว่ำ มีขารองตามมุมและแนวกลางเท่านั้น
2. แบบที่มีแผ่นพื้นยึดระหว่างเสา โดยมีช่องว่างให้รถ Pallet Truck สามารถหยั่งล้อเข้าตักพาเลทได้

1.2 พาเลทใช้งานสองหน้า (Block Pallet)

Block Pallet พาเลทใช้งานสองหน้ามี่ความแข็งแรงมาก

พาเลทประเภทนี้มีความแข็งแรงมากกว่าพาเลทใช้งานหน้าเดียว อีกทั้งยังมีช่องว่างถึง 4 ด้านด้วยกันทำให้ง่ายต่อการใช้งาน

ความแตกต่างระหว่างพาเลทหน้าเดียวกับพาเลทสองหน้า

ภาพความแตกต่างพาเลททั้งสองแบบ

เจาะลึกวัสดุที่ใช้ผลิตพาเลท (ไม้, พลาสติก, กระดาษ และโฟม)

1. พาเลทไม้

ไม้เป็นวัสดุแรกที่นำมาใช้ทำพาเลทเพราะเป็นวัสดุที่หาง่ายแข็งแรง ราคาไม่แพง ใช้เวลาในการผลิตรวดเร็วและสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้แต่พาเลทไม้จะมีปัญหาเรื่องเชื้อรา ปัญหาเรื่องเสี้ยนไม้ที่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อสินค้า สำหรับประเทศไทยพาเลทไม้ที่จะส่งออกต่างประเทศ จะต้องผ่านมาตรฐาน ISPM15

ภาพแสดงพาเลทไม้

ISPM15 คือข้อกำหนดเรื่องการควบคุมวัสดุบรรจุภัณฑ์ไม้เพื่อส่งออกและการค้าระหว่างประเทศ

2. พาเลทพลาสติก

พลาสติกชนิดที่นำมาใช้ทำพาเลท ส่วนใหญ่จะได้แก่ HDPE, PP, PVC ซึ่งมีราคาแพงกว่าพาเลทไม้อยู่ประมาณ 3-6 เท่า ต่อน้ำหนัก 1 ปอนด์ คุณสมบัติที่ดีของพาเลทพลาสติกจะมีน้ำหนักเบา วัสดุที่นำมาทำพาเลทจะไม่มีการอับชื้นหรือเกิดเชื้อราจากการเปียกน้ำ จึงเก็บรักษาได้ง่ายและมีอายุยายนานสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้หลายหน

ภาพแสดงพาเลทพลาสติก

3. พาเลทกระดาษ

กระดาษที่ใช้ทำพาเลท ส่วนใหญ่จะเป็นกระดาษลูกฟูก 5 ชั้น เป็นแผ่นกระดาษลูกฟูกซึ่งมีกระดาษผิวเรียบและกระดาษผิวกล่อง จำนวน 3 แผ่น คั่นด้วยกระดาษลอนลูกฟูก ซึ่งกระดาษประเภทนี้จะให้ความแข็งแรงกว่ากระดาษชนิดอื่น พาเลทกระดาษเหมาะสำหรับใช้รองสินค้าที่ไม่มีน้ำหนักมาก และปราศจากความชื้น ข้อเสียของพาเลทกระดาษคือเป็นพาเลทแบบใช้ครั้งเดียว หมายถึง ใช้ส่งสินค้าแค่ขาไปครั้งเดียวเท่านั้น แต่ด้วยความที่มีน้ำหนักเบากว่าพาเลทไม้และพาเลทพลาสติก ทำให้เหมาะต่อการขนส่งทางอากาศ

ภาพแสดงพาเลทกระดาษ

4. พาเลทโฟม

พาเลทโฟมผลิตจาก โฟมพลาสติก Polystyrene ซึ่งมีคุณสมบัติที่เบาแต่แข็งและมีความยืดหยุ่น สามารถกันน้ำและทำความสะอาดได้ง่าย อีกทั้งยังไม่มีปัญหาเรื่องแมลงและเชื้อราอีกด้วย ซึ่งความแข็งแรงของโฟม PS นั้นจะขึ้นอยู่กับความหนาแน่นของการฉีดขึ้นรูป ด้วยคุณสมบัติพิเศษของโฟมดังกล่าว ทำให้โฟม PS เป็นวัสดุที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการนำมาผลิตเป็นพาเลท เพราะมีความได้เปรียบทั้งเรื่องของความสะอาด ความยืดหยุ่นที่ไม่ก่อให้เกิดความเสียหายต่อสินค้าที่บรรจุ และน้ำหนักที่เบากว่าพาเลทไม้และพลาสติกถึง 50% ทำให้เหมาะสำหรับการขนส่งสินค้าทางอากาศเพราะผู้ใช้สามารถประหยัดค่าขนส่งได้มาก

ภาพแสดงพาเลทโฟม

ตารางเปรียบเทียบคุณสมบัติของพาเลทแต่ละชนิด

มาตรฐานขนาดพาเลทสากล (EURO, Japan และ Standard Pallet)

พาเลทถูกสร้างขึ้นมาเพื่อลดความเสียหายของสินค้าจากแรงสั่นสะเทือนแรงกระแทก ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายกับสินค้าในขณะจัดเก็บ การลำเลียงการขนส่งสินค้าเพื่อลดต้นทุนทั้งในเรื่องของเวลาและค่าใช้จ่าย อีกทั้งต้องสามารถใช้งานได้กับทุกประเทศทั่วโลก โดยมีขนาดที่สอดคล้องกับอุปกรณ์ต่างๆ ที่ใช้ร่วมกันในการขนส่ง เช่น รถยก (Forklift, Hand Pallet) ชั้นวางในคลังสินค้า (Racking) รถตู้คอนเทนเนอร์ ลังพลาสติก กล่องพลาสติก ลังกระดาษ กล่องกระดาษ เป็นต้น ที่มาของแต่ละขนาดถูกกำหนดจากการใช้งานของประเทศที่เป็นผู้นำทางด้านอุตสาหกรรมหลักของโลก มีขนาดมาตรฐานที่ใช้กันมากที่สุด ซึ่งกำหนด โดย ISO (International Standards Organization) อยู่ 3 ขนาดดังนี้

1. ยูโรพาเลท (EURO Pallet)

ขนาด 800 x 1200 x 150 mm.หรือ ยูโรพาเลท (EURO Pallet) หรือ “E Pallet” เป็นขนาดที่ใช้กันมากที่สุดในทวีปยุโรปและได้รับการรับรองจาก European Pallet Association เกี่ยวกับการกำหนดมาตรฐานโครงสร้าง

2. เจเปนพาเลท (Japan Pallet)

ขนาด 1,100 x 1.100 x 150 mm. หรือ Japan Pallet ประเทศ ญี่ปุ่นเป็นผู้กำหนดขนาดนี้ขึ้นมาใช้เป็นประเทศแรก และได้แพร่หลายในประเทศเพื่อน บ้าน เช่น เกาหลี จีน เวียดนาม เป็นต้น แท่นรองรับสินค้าขนาดนี้เป็นที่นิยมใช้มาก ที่สุดสำหรับการขนส่งสินค้าที่มีภาชนะบรรจุเป็นถัง 200 ลิตร

3. พาเลทมาตรฐาน (Standard Pallet)

ขนาด 1,000 x 1,200 x 150 mm. หรือ Standard Pallet เป็น ขนาดมาตรฐานที่ใช้กันมากที่สุดในประเทศไทยและทั่วโลก มีต้นกำเนิดที่ประเทศ สหรัฐอเมริกา และแคนาดา

ยูโรพาเลท (EURO Pallet)

เจเปนพาเลท (Japan Pallet)

พาเลทมาตรฐาน (Standard Pallet)

ข้อควรพิจารณาในการเลือกใช้พาเลทให้ตอบโจทย์การขนส่ง

• พาเลทที่ใช้งานกับอุปกรณ์เคลื่อนย้าย เช่น รถยก (Forklift Truck) หรือรถตะเข้ (Pallet Jacks)
• พาเลทที่ใช้จัดเก็บบนชั้นวางในคลังสินค้า (Racking)
• พาเลทที่วางสินค้าได้ด้านเดียว หรือแบบที่วางสินค้าได้ทั้ง 2 ด้าน
• พาเลทที่ใช้งานในสถานที่พิเศษ เช่น ในสถานที่เปียกชิ้นในห้องเย็น (Cold Storage) หรือที่ที่มีอุณหภูมิสูง หรือห้องปลอดเชื้อ (Clean Room) เป็นต้น

เรียนรู้เพิ่มเติม

พาเลท (Pallet): คู่มือการเลือกใช้งานเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพโลจิสติกส์อย่างมืออาชีพมาตรฐานสากล

เจาะลึกมาตรฐานพาเลท (Pallet) ฉบับสมบูรณ์: คู่มือเลือกวัสดุ ขนาด และข้อกำหนด มอก. เพื่อยกระดับโลจิสติกส์

มาตรฐานการผลิตพาเลทพลาสติกสำหรับรองรับสินค้า

มาตรฐานอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์พาเลทพลาสติกรองรับสินค้า