2.10 การยึดแม่พิมพ์เข้ากับหน้าแปลนเครื่องฉีด (Attachment of mold to platen)
แม่พิมพ์สามารถยึดเข้ากับหน้าแปลนของเครื่องฉีดพลาสติกได้ 2 วิธี และวิธีเหล่านี้อาจเป็นการยึดโดยตรงด้วยสกรูหรือยึดทางอ้อมโดยอาศัยสกรูผ่านแผ่นกด (clamps)
2.10.1 วิธีขันเกลียวยึดโดยตรง (Direct bolting method)
ในเบื้องแรกรูจะเจาะเตรียมไว้ในแผ่นยึดแม่พิมพ์แต่ละแผ่นที่ตรงกับรูเกลียวบนแผ่นหน้าแปลนยึดของเครื่องฉีด จากนั้นจึงใช้สกรูขันยึดแผ่นยึดแม่พิมพ์เข้ากับหน้าแปลนยึดของเครื่องฉีดโดยตรง บริษัทผู้ผลิตเครื่องฉีดพลาสติกหลายรายใช้แบบรูเกลียวที่เป็นมาตรฐาน ดังนั้นแม่พิมพ์ที่ออกแบบใช้กับเครื่องฉีดเครื่องหนึ่งโดยปกติจะสามารถใช้ยึดกับเครื่องฉีดเครื่องอื่นหรือยี่ห้ออื่นที่มีขนาดเดียวกันได้ แต่ในทางปฏิบัติวิธีที่ดีที่สุดคือ ตรวจสอบแบบรูเกลียวของเครื่องฉีดจากคู่มือการใช้เครื่องเสียก่อนทุกครั้งที่จะเริ่มออกแบบแม่พิมพ์
การออกแบบแผ่นแม่พิมพ์สำหรับใช้ขันยึดด้วยสกรูโดยตรงมีอยู่ด้วยกันหลายวิธี ดังแสดงในรูปที่ 2.38 รูปที่ 2.38(ก) แผ่นหน้า (front plate) หรือแผ่นหลัง (back plate) จะทำเป็นบ่ายื่นออกมาจากส่วนอื่น ๆ ของแม่พิมพ์และเจาะรูให้โตกว่าขนาดสกรูพอสมควรในตำแหน่งที่เหมาะสม บ่าที่ยื่นออกมานี้อาจตัดเฉือนขึ้นรูปจากแผ่นเหล็กตันทั้งแผ่น (ดังรูป) หรือหากในทางปฏิบัติทำได้สามารถทำแยกเป็นสองแผ่น แผ่นหลังสุดจะทำให้ยื่นเป็นบ่าออกมา อีกแบบหนึ่งที่คล้ายคลึงกันแสดงไว้ในรูปที่ 2.38 (ข) สิ่งที่ต่างกันก็คือ แบบนี้จะกัดเซาะเป็นร่องแทนที่จะทำเป็นรู ร่องผ่าทำให้การยึดแม่พิมพ์เข้าหน้าแปลนกระทำได้สะดวก และแบบนี้มีความสำคัญมากโดยเฉพาะกับแม่พิมพ์แบบตื้น (shallow-type mold) เนื่องจากในขณะที่แม่พิมพ์เลื่อนปิดเข้าหากัน ช่องว่างระหว่างบ่าที่ยื่นออกมาของแผ่นแม่พิมพ์ทั้งสองอาจโตไม่เพียงพอที่จะสอดสกรูเข้าไปได้ แต่ถ้าใช้เป็นแบบร่องผ่าจะใส่ได้สะดวก สิ่งหนึ่งที่ควรระลึกเสมอก็คือในการติดตั้งแม่พิมพ์ที่อยู่ในจังหวะปิดซึ่งมีระบบการบังคับศูนย์อยู่แล้วจะง่ายกว่าการติดตั้งแม่พิมพ์เข้ากับเครื่องฉีดในขณะที่แม่พิมพ์อยู่ในจังหวะเปิดและปรับแต่งศูนย์ในภายหลัง
รูปที่ 2.38 การยึดแม่พิมพ์เข้ากับหน้าแปลนเครื่องฉีด โดยใช้สกรูขันยึดโดยตรง
เพื่อความประหยัดเมื่อตัดเฉือนขึ้นรูปบ่าสำหรับแม่พิมพ์ลึก ๆ หรือมีความหนามากจะออกแบบในลักษณะตามรูปที่ 2.38 (ค) ซึ่งจะขึ้นรูปเป็นบ่าเฉพาะที่ใช้ใส่สกรูขันเท่านั้น ขนาดของบ่าจะต้องโตพอที่จะสอดประแจขันยึดหรือคลายสกรูได้
รูปที่ 2.39 (ก) แสดงขนาดของบ่าที่ควรจะจัดเตรียมไว้เมื่อสกรูที่ใช้ขันยึดแม่พิมพ์เข้ากับหน้าแปลนยึดของเครื่องฉีดพลาสติกเป็นสกรูหัวหกเหลี่ยมที่ใช้ประแจปากตายขัน ส่วนในรูปที่ 2.39 (ข) แสดงขนาดของบ่าที่ใช้ขันยึดด้วยสกรูหัวฝังโดยใช้ประแจ L ขันยึด
รูปที่ 2.39 ขนาดต่าง ๆ ของบ่าสำหรับขันยึดด้วยสกรู
2.10.2 วิธีขันเกลียวยึดทางอ้อม (Indirect bolting method)
ในการออกแบบวิธีนี้การยึดแม่พิมพ์เข้ากับเครื่องฉีดจะอาศัยแผ่นกด (clamp plate) วิธีนี้จะใช้ต่อเมื่อไม่สามารถใช้วิธีขันเกลียวยึดโดยตรงได้ ซึ่งนิยมใช้มากกว่า เช่นในกรณีที่ตำแหน่งของรูเกลียวในแผ่นหน้าแปลนยึดไม่อยู่ในตำแหน่งที่จะเจาะรูบนแผ่นแม่พิมพ์ได้ ซึ่งอาจมีฐานโตกว่าหรือเล็กกว่า
โดยทั่วไปวิธีขันเกลียวยึดทางอ้อมจะประกอบด้วยชิ้นส่วน 3 ชิ้น ดังแสดงในรูปที่ 2.40(ก) คือ แผ่นกด, หมอนรอง, และสกรู ในการจัดตำแหน่งและสกรูขันยึดควรจัดให้สกรูอยู่ในตำแหน่งที่ใกล้กับจุดกดบนแม่พิมพ์มากที่สุดเพื่อให้ได้แรงกดสูงสุด นั่นคือควรมีระยะห่าง x น้อยที่สุดดังแสดงในรูปที่ 2.40 (ข)
รูปที่ 2.40 แสดงการยึดแม่พิมพ์ทางอ้อม
แผ่นกดบางแบบอาจออกแบบทำให้มีหมอนรองติดอยู่ด้วยดังแสดงในรูปที่ 2.41 (ก) เพื่อเพิ่มความสะดวกในการใช้งาน สำหรับแผ่นกดทั่ว ๆ ไปอาจมีลักษณะเป็นแผ่นสี่เหลี่ยมตรงกลางกัดเซาะเป็นร่องยาวสำหรับใส่สกรู บางแบบก็ทำเป็นรูปตัวยู ดังแสดงในรูปที่ 2.41 (ข) และ (ค) ตามลำดับ
ก) แผ่นกดแบบมีหมอนรองในตัว
รูปที่ 2.41 แผ่นกดแบบต่าง ๆ
ในการออกแบบแผ่นแม่พิมพ์มีอยู่ด้วยกันหลายลักษณะดังแสดงในรูปที่ 2.42 (ก) แผ่นหน้าและแผ่นหลังจะทำเป็นบ่ายื่นออกมาและแรงกดยึดจะกระทำที่ส่วนนี้ ส่วนในรูปที่ 2.42 (ข) แผ่นหน้าและแผ่นหลังจะกัดเป็นร่องยาวตลอด ส่วนในรูปที่ 2.42 (ค) แผ่นหน้าและแผ่นหลังจะกัดเป็นบ่าฉากและมีแผ่นประกบหลังอีกทีหนึ่งกลายเป็นร่องยาวเหมือนแบบ ข. ขนาดของร่องจะต้องกว้างพอที่จะใส่แผ่นกดได้สะดวก
รูปที่ 2.42 การออกแบบแผ่นแม่พิมพ์แบบต่าง ๆ
